Het herdenkingskunstwerk ‘Het Vergeten Bestaan’ door Lucas Mergler verbeeldt een persoon in slaaphouding, liggend op de grond. In de jaren 90 van de vorige eeuw verbleven veel mensen onder verschrikkelijke omstandigheden in en rondom het winkelcentrum Hoog Catharijne. Ook in de tunnel die diende om de winkels te bevoorraden. Een onveilige plek gekend door drugsgebruik, diefstal en geweld voor iedereen die er noodgedwongen verbleef.

In 2025 bestaat de Utrechtse aanpak voor verslaafde dak- en thuisloze mensen 25 jaar. Als herinnering van de sluiting van ‘de tunnel’ onder Hoog Catharijne en de Utrechtse aanpak vanaf toen is een kunstwerk gemaakt. Het Vergeten Bestaan is geplaatst op de locatie van de oorspronkelijke tunnel aan de Smakkelaarskade. Het initiatief komt van belangenorganisaties voor dak- en thuislozen en het krijgtbrede steun in de stad. Voor het maken van het beeld is samengewerkt met stichting Rechtop, stichting Goud en de HKU. Het kunstwerk is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Initiatievenfonds.

De vorm van het kunstwerk verwijst naar een mens in een kwetsbare situatie. Volgens de kunstenaar zochten de mensen die in de tunnel verbleven geborgenheid, een veilige plek, een veilig bestaan. Op de buitenkant van het beeld zijn afdrukken van kartonnen dozen, oude kranten en stukken doek te zien. Spullen die warmte en bescherming kunnen bieden aan mensen die op straat leven.

Utrechtse aanpak
De situatie was voor niemand te accepteren. De Utrechtse politiek kwam met een brede aanpak die bestond uit een veilig onderdak en straatwerk om dakloze mensen toe te leiden naar voorzieningen. Vanaf 2000 openden in onze gemeente de eerste hostels en veilige ruimtes voor gebruik voor verslaafde en dakloze mensen. Een duurzame, menselijke oplossing voor problemen met verslaving en dakloosheid. Voor de aanpak ontving Utrecht de prestigieuze Hein Roethof Preventieprijs voor projecten die criminaliteit voorkomen.