Portretbuste van componist Ludwig van Beethoven (1770 - 1827).

door Émile-Antoine Bourdelle (1861-1929

Tragiek en drama zijn in het werk van Antoine Bourdelle nooit ver weg. Zijn werk is levendig en vol van emotie. Ook de portretten die hij van Beethoven maakte laten dit duidelijk zien. Hij voelde zich verwant met Beethoven en maakte tientallen portretten van de componist. Twee eigenschappen spelen daarbij een hoofdrol: zijn haar en zijn tragische gezichtsuitdrukking. Vaak verwijst Bourdelle daar naar in de titel, zoals bij Beethoven aux grands cheveux. Beroemd is ook de versie Beethoven, grand masque tragique uit 1901, een meer dan levensgroot beeld dat op een kleine pluk haar na volledig bestaat uit een gekweld gezicht. Bij het portret in TivoliVredenburg overstemt de grote haardos juist en lijkt de emotie en expressie zich niet alleen in het gezicht maar ook in het haar te bevinden.

Bourdelle volgde met een studiebeurs les aan de kunstacademie in Toulouse en vestigde zich daarna in Parijs. Hij raakte bevriend met August Rodin en vanaf 1893 werkte hij vijftien jaar met hem samen. Naast de expressieve stijl die hij bij Rodin leerde, had hij ook interesse in de klassieke kunst. Dit komt meer tot uiting in later werk zoals bijvoorbeeld het beeld van Sappho uit 1925, waarvan een exemplaar op de Museumlaan in Utrecht staat. Dit beeld van de Griekse godin is sober in details, maar heeft eveneens grote dramatische vormen.

Bourdelle was docent van vele andere beeldhouwers. Zijn werk is in talloze musea over de hele wereld aanwezig. En net als aan Rodin is in Parijs een museum speciaal aan hem gewijd. Expressie bleef in zijn portretten altijd een rol spelen en de tragiek van Beethoven leende zich kennelijk goed voor vele uitvoeringen, waarbij hij steeds opnieuw onderzocht hoe hij de componist het best vorm kon geven. In dit werk overheerst de emotie. Opvallend is dat de achterzijde van het beeld niet is uitgewerkt en dat het linksvoor spontaan vanuit een rechthoekig blok lijkt te ontstaan.

De bezoeker van TivoliVredenburg ziet in de gangen van het gebouw portretten van componisten en muzikanten. Al voor de opening van het voormalige Muziekcentrum Vredenburg in 1979 is dankzij een gift van Douwe Egberts B.V. het initiatief genomen tot de realisatie van een portrettengalerij. De reeks is voortgezet met opdrachten uit het Fonds Stadverfraaiing. Inmiddels omvat de collectie ruim dertig beeltenissen van componisten van klassieke muziek, jazz en moderne muziek. De portretten zijn tijdens de verbouwing van het Muziekcentrum opgeslagen in depot, en in 2014 herplaatst in het nieuwe TivoliVredenburg. Fotografie Jelmer de Haas.